Dynów - Dąbrówka Starzeńska - Bachórz - Szklary - Dylągówka - Hyżne - Błażowa - Kąkolówka - Sołonka - Straszydle Przylasek - Lubenia - Siedliska

Pierwszą wędrówkę rozpoczynamy w Dynowie - mieście, w którym przecinają się liczne szlaki turystyczne. Ślady wielu kultur czynią to miasto wyjątkowo atrakcyjnym.

Zwiedzanie miasta rozpoczynamy od kościoła św. Wawrzyńca. Świątynia ta datowana jest na 1663 r., kiedy to została odbudowana po najeździe wojsk Jerzego Rakoczego, Księcia Siedmiogrodzkiego. Wewnątrz kościoła zwraca uwagę późnorenesansowe sklepienie oraz barokowe wyposażenie. Ciekawie prezentuje się także dzwonnica wolnostojąca z końca XVIII w. oraz późnorenesansowa brama w kształcie łuku triumfalnego z XVII w.

W rynku znajduje się pomnik Króla Władysława Jagiełły wybudowany w 1910 r. dla uczczenia 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Ciekawym dynowskim pomnikiem jest także kamienna figura św. Jakuba z 1820 r. na ulicy 1. Maja.

Uwagę pasjonatów sztuki mogą zaprzątnąć rzeźby z prywatnej galerii Bogusława Kędzierskiego, absolwenta słynnej szkoły Kenara.

Wielu wrażeń może dostarczyć udział w tutejszych, cyklicznych imprezach kulturalnych, takich jak ''Dni Pogórza Dynowskiego'', czy ''Podkarpacka Tęcza''. Wszystkich zainteresowanych uprawianiem sportów wodnych zapraszamy nad San, gdzie można wziąć udział w popularnych tu spływach kajakowych. Rzeka San jest także ulubionym miejscem wędkarzy.

Z Dynowa pochodzi mistrz świata w wędkarstwie muchowym - Franciszek Szajnik.

Miłośników wąskotorówek usatysfakcjonuje przejazd kolejką przeworsko - dynowską. Czas przejazdu tym pociągiem na trasie Przeworsk - Dynów wynosi ok. 2 godziny i 45 minut. Kolejka ta od 100 lat wpisuje się w tutejszy krajobraz. Od 1991 r. ujmowana jest w rejestrze zabytków. Budową kolejki zainteresowani byli właściciele ziemscy, hrabiowie Scypior z Łopuszki Wielkiej i Skrzyński z Bachórza. Kolejka ta miała bowiem pełnić rolę środka transportu towarowego. Budowę kolei rozpoczęto w 1900 r., zaś oficjalne otwarcie 46-kilometrowej linii oraz budynków stacyjnych i mieszkalnych z parowozownią zwrotną w Dynowie miało miejsce w 1904 r. Pierwszym właścicielem kolejki było Małopolskie Towarzystwo S.A. we Lwowie. Budynek dworca na stacji w Dynowie pochodzi z 1887 r. Na terenie stacji można podziwiać pociąg - skansen.

Przekraczając rzekę San kierujemy się do Dąbrówki Starzeńskiej wzdłuż trasy rowerowej rozpoczynającej i kończącej się w Dynowie, biegnącej przez Dąbrówkę Starzeńską, Dylągową, Pawłokomę. Możemy tam także dotrzeć przemierzając niebieski szlak turystyczny Dynów - Krasiczyn - Przemyśl -Jawornik Polski - Rzeszów. Będąc w tej okolicy można pokusić się na wędrówkę trzykilometrową ścieżką przyrodniczo-dydaktyczną ''Kopaniny'' ukazującą różne fazy rozwoju drzewostanu oraz odkrywkę fliszu karpackiego.

Atrakcję turystyczną stanowią także ruiny XVI-wiecznego zamku Kmitów w Dąbrówce Starzeńskiej, będącego w posiadaniu kolejno: Stadnickich, Czartoryskich, Ogińskich, Podolskich i Starzeńskich.

Według podań ludowych zamek miała rzekomo wybudować królowa Bona dla wojewody Firleja. Legenda głosi, że zamek łączy z Dynowem podziemny tunel.

Lata swojej świetności zamek ten przeżywał za czasów Starzeńskich, którzy w drugiej połowie XIX w. dobudowali dwór oraz przerobili zamkowe baszty na mieszkania. Zamek ten szczycił się bogatą biblioteką oraz pokaźnym zbiorem dzieł sztuki. W czasie Powstania Styczniowego znaleźli tu schronienie generałowie: Marian Langiewicz i Ludwik Mierosławski. W 1947 r. zamek został zniszczony.

Warto także poświęcić chwilę na obejrzenie neoromańskiej kaplicy grobowej Starzeńskich, do której wiedzie aleja grabowa.

Niedaleko od Dąbrówki Starzeńskiej znajduje się jedna z najstarszych cerkwi w Polsce. Jest to cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, modrzewiowa, XVI-wieczna. Zainteresowani tym zabytkiem mogą przekroczyć granicę powiatu rzeszowskiego i udać się do Ulucza. Zmierzając w tym kierunku mijamy tzw. linię Mołotowa, czyli betonowe schrony bojowe z 1940 - 1941 r.

Jedną z miejscowości powiatu rzeszowskiego, do której zawitamy podczas wędrówki po Pogórzu Dynowskim jest Bachórz. Dlatego kierujemy się z powrotem do Dynowa, skąd szlakiem niebieskim podążamy prosto do Bachórza. Celem naszej tam wizyty jest m.in. kościół parafialny św. Wojciecha i Niepokalanego Poczęcia NMP, wybudowany w latach 1872 - 1873.

Podczas tej wędrówki mogą wzbudzić naszą ciekawość osobliwości świata roślin i zwierząt, objęte ochroną Parku Pogórza Przemyskiego oraz Przemysko-Dynowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Warto wybrać się na nieodległe wzgórze „Winnica” skąd rozpościera się ciekawy widok na okolicę.

Za czasów Władysława Skrzyńskiego, płody rolne z Bachórza odnosiły sukcesy na różnych wystawach. W 1866 r. pszenica z Bachórza prezentowana była na wystawie w Paryżu.

Trasa naszej wędrówki wiedzie z Bachórza do miejscowości Szklary w sąsiedniej gminie Hyżne. Kierując się wzdłuż niebieskiego szlaku turystycznego przekraczamy granicę gminy. Niewątpliwą atrakcją tej miejscowości jest tunel zbudowany z kamiennych ciosów, pod wzniesieniem zwanym Łysą Górą (380 m n.p.m.). Tunel długości 602 m jest najdłuższym w Europie tunelem kolei wąskotorowych. Uwagę zwraca także kamienny most kolejowy w kształcie łuku, wybudowany w latach 1910 - 1915 przy udziale jeńców włoskich. Następnie drogą wojewódzką podążamy do Hyżnego. Serpentyny tej drogi doskonale podkreślają zróżnicowanie rzeźby terenu.

Po drodze mijamy Dylągówkę - ośrodek sportów zimowych. Są tu dwa wyciągi narciarskie, o długości 320 i 450 m i różnicy wzniesień 70 m, usytuowane na zboczu Ostrej Góry. W skład tego kompleksu wchodzi także szałas wypoczynkowy oraz wypożyczalnia sprzętu narciarskiego. Wyciąg działa od 1976 r. Jest systematycznie unowocześniany.

W gestii Gminnego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Hyżnem znajduje się także sztuczny zalew o powierzchni 1,5 ha, w którym urządzono kąpielisko. Latem jest to doskonałe miejsce dla wszystkich szukających ochłody. Kąpielisko dysponuje brodzikiem dla dzieci oraz wypożyczalnią sprzętu wodnego.

W drodze do Hyżnego przemierzamy obszary Hyżnieńsko-Gwoźnickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Przyciąga nas w te strony chęć poznania miejsca, z którym wiązały się losy generała Władysława Sikorskiego. Trzeba zatem zobaczyć zespół dworsko-parkowy z zabytkowym dworem z XVIII w., leżącym w otoczeniu parku z XVIII w. i I poł. XIX w. Obecnie, po remoncie, dwór ten pełni funkcję placówki oświatowej. W swoich wnętrzach mieści także Izbę Pamięci Wł. Sikorskiego. W dworze Jędrzejowiczów Władysław Sikorski spędził bowiem swoje dzieciństwo, a w latach 1888 - 1893 uczęszczał do tutejszej szkoły.

Świadectwem żywego kultu Matki Boskiej w Hyżnem jest kościół parafialny Narodzenia N.M.P. z cudownym obrazem Matki Boskiej (Sanktuarium Maryjne). W kościele tym wyróżnia się renesansowa chrzcielnica z 1592 r. W ołtarzu głównym znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem pochodzący z II poł. XVI w., którego ofiarodawcą była Katarzyna Wapowska. Znakiem dawnych czasów jest także kaplica Jędrzejowiczów z XIX w. na starym cmentarzu.

Wiedzę o powiecie rzeszowskim wzbogaci postój w Błażowej. Musimy zatem pokonać trasę wiodącą przez kompleks leśny Ostra Góra. Naszą wycieczkę po tym mieście rozpoczynamy od zwiedzenia kościoła parafialnego św. Marcina, wzniesionego w latach 1896 - 1900 na miejscu poprzedniego. Jest to budowla w stylu neogotyckim, autorstwa architekta Jana Sasa - Zubrzyckiego. Będąc w tej okolicy można także obejrzeć neogotycką kaplicę powstałą w 1904 r., znajdującą się na starym cmentarzu. W jej wnętrzu zwraca uwagę barokowe tabernakulum z II połowy XVIII w.

Kolejnym miejscem, do którego udamy się będąc w Błażowej jest zespół dworski w otoczeniu parku z XIX w. Niestety, po ostatnim remoncie, przeprowadzonym w latach 1978 - 1979 r., budynek utracił wiele ze swojego klasycystycznego wystroju. Na terenie parku i dawnego folwarku zachowały się pozostałości starodrzewu, w tym dąb szypułkowy o obwodzie 430 cm.

Na rynku w Błażowej znajduje się popiersie króla Władysława Jagiełły. Jednym z ważniejszych, błażowskich obiektów zabytkowych jest również murowany ratusz z 1900 r.

Miejscowość ta słynie z odbywającej się tu na przełomie maja i czerwca imprezy pn. ''Starych potraw smak i urok''. Jest to konkurs miejscowych specjalności kulinarnych, przygotowanych w oparciu o lokalne surowce i stare receptury.

Błażowa jest doskonałym miejscem wypadowym dla wycieczek po okolicy.

Można stąd wyruszyć do Futomy, gdzie znajduje się kościół parafialny św. Leonarda, wzniesiony w latach 1910 – 1912 na miejscu poprzedniego, drewnianego. Znajduje się w nim część wyposażenia z poprzedniej świątyni. We wsi zachowało się sporo domów drewnianych i zagród z końca XIX w. oraz początków XX w. Na starym cmentarzu futomskim można obejrzeć XIX-wieczne nagrobki.

Przez Błażową miał rzekomo przejeżdżać Król Władysław Jagiełło. Zauroczony łanami zbóż nazwał osadę Złotowieńcem. Celem jego podróży był Sanok, gdzie poślubił Elżbietę Granowską. Ślub ten odbył się 2 maja 1417 r., a udzielił go Arcybiskup Lwowski - Jan z Rzeszowa.

Ciekawa może okazać się także wycieczka do rezerwatu „Wilcze”. Został on utworzony głównie w celu ochrony i utrzymania kompleksu jedlin podgórskich. Przeważają w nim zbiorowiska buczyny karpackiej. Na terenie rezerwatu znajduje się najwyższe wzniesienie tej gminy – ''Wilcze'' (510 m n.p.m.), z którego można zejść wprost do wsi Gwoźnica Górna, gdzie znajduje się muzeum poświęcone pamięci poety Juliana Przybosia.

Osobliwością tej części powiatu rzeszowskiego jest skała magmowa zwana ''Błędnym Kamieniem''. Można ją odnaleźć w lesie, blisko Kąkolówki.

Przy drodze Błażowa - Ujazdy napotkamy pomnik przyrody, jakim jest 200-letni buk zwyczajny ''Miłosz'', mierzący w obwodzie 364 cm. Gminę Błażowa opuszczamy idąc wzdłuż żółtego szlaku turystycznego biegnącego na granicy powiatu rzeszowskiego i strzyżowskiego.

Po przejściu ok. 10 km zbaczamy na północ do wsi Sołonka. Odkryto tam bowiem pozostałości po żupie solnej. Przypuszcza się, że solankę z Sołonki wykorzystywano już w czasach prasłowiańskich. Na pewno korzystano z niej w średniowieczu.

W okolicach Sambora na Ukrainie znajdują się dwie miejscowości: Sołonka Mała i Sołonka Wielka, w których też w okresie średniowiecza znajdowały się żupy solne.

W średniowieczu przebiegał tędy trakt handlowy z Węgier w kierunku na Sandomierz. Szlak ten nazywano traktem królewskim. W okresie rzymskim wiodły tędy szlaki bursztynowe (IV - V w. n.e.).

Intrygująca jest nazwa kolejnej miejscowości, którą odwiedzimy. Będzie to Straszydle.

Ważnym zabytkiem tej miejscowości jest kościół dębowo-modrzewiowy z XVII w., przeniesiony z Lubeni w 1926 r.

Atrakcją turystyczną Straszydla jest także stadnina koni huculskich oraz klub jazdy konnej ''Amazonka''

Trasą rowerową nr 2 ''zieloną' kierujemy się na wzniesienie, z którego możemy podziwiać panoramę Straszydla i Lubeni. Miejsce to jest jednym z najbardziej obleganych przez widzów odcinków specjalnych Rajdu Rzeszowskiego (eliminacji mistrzostw Polski).

Pokonując kilometrową trasę przez las docieramy do Przylasku leżącego na terenie sołectwa Budziwój. W pobliżu starego kamieniołomu, na skraju lasu, znajduje się kapliczka Matki Bożej oraz źródełko, które powszechnie nazywane jest ''Studzionką''. Kapliczka ta jest miejscem kultu, a woda ze źródełka uznawana jest za leczniczą.

Kolejnym miejscem na trasie tej wędrówki jest Lubenia, w której znajduje się neogotycki kościół parafialny św. Urszuli, wybudowany w 1926 r.

Na terenie Lubeni znaleziono buławę kamienną, świadczącą o tym, że okolice te były zamieszkiwane przez ludy neolityczne, reprezentujące tzw. kulturę ceramiki wstęgowej (ok. 4000 - 1800 r. p.n.e.).

Można zajrzeć także do Szkoły Podstawowej w Lubeni. Przy szkole tej funkcjonuje bowiem Muzeum Etnograficzne Strachów Polnych oraz Muzeum Historyczne.

Naszą wędrówkę kończymy w Siedliskach - miejscowości, której niewątpliwą atrakcją jest stara kopalnia gipsu wydobywanego w XIX w. oraz tor ''Speed '' rowerowy''.