Kamień - Górno - Wólka Niedźwiedzka - Trzeboś - Sokołów Młp. - Trzebuska - Jasionka - Trzebownisko Nowa Wieś - Łąka - Krasne - Malawa - Chmielnik - Borek Stary - Tyczyn

W trzecią wędrówkę po powiecie rzeszowskim wyruszamy z Kamienia.

Kamień został założony w 1578 r. jako wieś królewska i należał wówczas do parafii w Rudniku. W 1783 r. na gruntach królewskiego folwarku zostali osiedleni koloniści.

Na uwagę zasługuje tu kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, z zakupionym w Wiedniu gotyckim ołtarzem z polichromowaną rzeźbą Najświętszego Serca Pana Jezusa, wybudowany w 1901 r.

Wśród mieszkańców północnej części powiatu rzeszowskiego krąży legenda o wójcie Kamienia, Macieju Kumiędze, który udał się osobiście do cesarza Józefa II, by przedstawić mu skargi wobec właściciela Kamienia. Cesarz po rozmowie z wójtem miał rzekomo wyrzucić dziedzica z dworu.

W Nowym Kamieniu znajduje się cmentarz ewangelicki, gdzie jako ostatnia, w 1952 r., została pochowana Zuzanna Zarzycka z domu Porth.

Po I Wojnie Światowej większość kolonistów sprzedała swój majątek Janowi Goetzowi - właścicielowi browaru w Okocimiu, który założył tu swoją letnią rezydencję.

Amatorów harmonijek ustnych i muzyki na nich wykonywanej zaprasza Centrum Kultury w Kamieniu. Znajduje się tam bowiem stała ekspozycja harmonijek. Od kilkunastu lat, podczas imprezy pn. „HAKAM”, prezentują tam swoje umiejętności i dorobek artystyczny przybyli z różnych stron kraju wirtuozi tego instrumentu.

Z centrum Kamienia możemy wyruszyć w kierunku zachodnim do stojącego w lesie zabytkowego Dworu Okocimskich z XIX w. (dawnego dworku myśliwskiego). Później przez Korczowiska i Markowiznę udajemy się do Górna.

Jeśli będą Państwo zainteresowani wyplataniem wyrobów z wikliny, to należy zboczyć nieco z trasy tej wędrówki do Łowiska. Jest tam bowiem gospodarstwo agroturystyczne, w którym można podpatrzeć, jak wyplata się kosze z wikliny. Znajomość tego rękodzieła jest tu przekazywana z pokolenia na pokolenie. Okolice te bywają nazywane ''wiklinowym zagłębiem''. Co roku w Łowisku odbywa się impreza promująca wyroby wikliniarskie, pn. ''Wiklinowe sploty''.

Pokonując drogę do Górna mijamy duże kompleksy lasów sosnowych, będących celem podróży niejednego grzybiarza. Walory tego miejsca dostrzegli Niemcy, którzy w czasie II Wojny Światowej ulokowali tu obóz rekreacyjno - wypoczynkowy dla swoich żołnierzy. Pawilony te zostały gruntownie przebudowane na potrzeby placówek opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.

Będąc w Górnie można wstąpić do neogotyckiego kościoła

Niedaleko, w Wólce Niedźwiedzkiej, znajduje się najstarszy kościół w okolicy, przeniesiony w 1907 r. z Woli Zarczyckiej. Jest to kościół parafialny N.M.P. Królowej Polski.

Wólka Niedźwiedzka jest miejscem znanym wielu wędkarzom. Jest tu bowiem ponad 8-hektarowy akwen ''Niedźwiadek'', bogaty w karpie, karasie, płocie, szczupaki i liny. Można w nim złowić także suma. Każdego roku na zalewie organizowane są zawody wędkarskie.

Z Wólki Niedźwiedzkiej podążamy niebieskim szlakiem turystycznym przez Trzeboś do Sokołowa Młp.

Na strychu kościoła w Trzebosi odnaleziono XVII-wieczną kopię obrazu Rubensa (flamandzkiego malarza, czołowego artysty baroku). Jest to kopia tryptyku Rubensa znajdującego się w katedrze w Antwerpii, pt. ''Podniesienie krzyża''.

W Trzebosi zatrzymujemy się przy Kopcu Niepodległości, usypanym przez miejscową ludność w latach 1934 - 1938.

Zwiedzanie Sokołowa Młp. rozpoczniemy od neogotyckiego kościoła parafialnego św. Jana Chrzciciela, wzniesionego w latach 1908 - 1916 według projektu Jana Sasa Zubrzyckiego. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej Sokołowskiej z XVII w. Jest tu również kościół filialny św. Ducha z XIX w., z pięcioma obrazami ofiarowanymi przez Jana Władysława Zamoyskiego.

Na uwagę zasługuje wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny Sokołowa Młp. z urokliwymi uliczkami o drewnianej i murowanej zabudowie. Sokołowski, eklektyczny ratusz pochodzi z 1907 r. W Rynku znajdują się eklektyczne domy, wybudowane po pożarze w 1904 r.

W mieście tym jest również cmentarz żydowski zaliczany do największych i najlepiej zachowanych cmentarzy w Polsce pd. - wsch. z macewami z XVIII-XIX w.

Do kolejnego miejsca na mapie naszej wędrówki, jakim jest Trzebuska, zaprowadzi nas niebieski szlak turystyczny. Możemy zboczyć z trasy do turzańskiego lasu, w którym znajduje się Mogiła i Pomnik Ofiar NKWD. W Trzebusce mijamy miejsce pamięci narodowej - ''Mały Katyń'' ziemi sokołowskiej. W miejscu tym znajdował się obóz jeńców wojennych.

Gminę Sokołów Młp. opuszczamy kierując się do lasów głogowskich wzdłuż niebieskiego szlaku turystycznego, a następnie wzdłuż zielonego.

Przez Wysoką Głogowską docieramy do Jasionki, gdzie uwagę zwraca istniejące od ponad 50 lat lotnisko, mające statut międzynarodowego. W jego obrębie funkcjonuje Aeroklub Rzeszowski oraz Ośrodek Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej (jedyna w kraju cywilna szkoła pilotów).

Atrakcyjnym punktem na mapie naszej wędrówki jest dwór w Jasionce, zbudowany w 1827 r., a w 1887 r. rozbudowany według projektu Tadeusza Stryjeńskiego - ucznia Jana Matejki. Otacza go park z końca XVIII w. Ogrodzenie i brama wjazdowa datowana jest na koniec XIX w. Obecnie w budynku tym mieści się hotel i restauracja ''OSTOYA''.

Z Jasionki już tylko krok do Trzebowniska - Nowej Wsi, miejscowości, która dysponuje nowoczesną, krytą pływalnią.

Mijamy Trzebownisko i przez most na Wisłoku kierujemy się do pałacu w Łące, zbudowanego na przełomie XVII i XVIII w., według projektu Tylmana z Gameren. Pałac wzniesiono na miejscu dawnego dworu obronnego wybudowanego przez Kostków. W 1853 r. Zofia z hr. Potockich utworzyła w pałacu zakład dla sierot. Obecnie mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej dla Dzieci prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Opatrzności Bożej.

W Łące była podobno królewska stadnina koni.

Będąc w Łące wstąpimy do kościoła parafialnego św. Onufrego z 1713 r. Interesująca jest dzwonnica oraz ogrodzenie ze stacjami drogi krzyżowej, a także plebania z przełomu XIX i XX w.

Wart obejrzenia jest również kościół parafialny w Krasnem Wniebowzięcia N.M.P. z 1742 r. Dlatego opuszczamy Łąkę i przez Palikówkę udajemy się do Krasnego.

Możemy także skierować nasze kroki do Załęża, gdzie znajduje się dwór murowany z XVIII/XIX w., a w jego otoczeniu oficyna, spichlerz, brama wjazdowa i XIX-wieczny park. Cennym obiektem przyrodniczym jest rosnący w parku podworskim dąb szypułkowy o obwodzie pnia 535 cm.

Malownicze pagórki przyciągają w te strony zwolenników wypraw krajoznawczych. Do takich miejsc należy Góra Marii Magdaleny w Malawie (394 m n.p.m.), z której roztaczają się wspaniałe widoki na okolicę. Na szczycie tego wzniesienia znajduje się kościół filialny św. Marii Magdaleny, późnobarokowy, wzniesiony w 1713 r. z przeznaczeniem na pustelnię lub klasztor. Niektóre cechy tej budowli mogą świadczyć o jej obronnym charakterze. Kościół ten został wzniesiony w miejscu drewnianego, także p.w. św. Magdaleny, który po najeździe tatarskim w 1624 r. został przeniesiony w inne miejsce.

Wzdłuż zielonego szlaku rowerowego, przez Kozią Górkę, o wyniosłości 308 m n.p.m., docieramy do sąsiedniej gminy. Kolejnym punktem naszej wędrówki jest Chmielnik. Jest tu kościół parafialny NMP Łaskawej (Sanktuarium Maryjne), zbudowany w I poł. XVIII w., rozbudowany w 1890 r. Ozdobą świątyni jest ocalały z pożogi w 1624 r., słynący łaskami obraz Matki Boskiej Łaskawej z XV w. Kościół wybudowano w miejscu poprzedniej świątyni spalonej przez Tatarów. Wewnątrz kościoła zachowały się elementy dawnego wyposażenia: kropielnica rokokowa z poł. XVIII w., organy z początków XVIII w. Interesująca jest również golgota z drewnianymi stacjami drogi krzyżowej.

Zwolenników ekologicznej żywności zainteresuje oferta tutejszej firmy ''Chmielnik Zdrój S.A.'' - producenta wody mineralnej ''Alfred''. Firma ta posiada w sprzedaży także żywność ekologiczną pochodzącą z tutejszych gospodarstw.

Z Chmielnika wyruszymy do Borku Starego. Do granicy z gminą Tyczyn drogę wskaże nam zielona trasa rowerowa. Miejscowość tę wyróżnia jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych powiatu rzeszowskiego - Sanktuarium Maryjne, będące znanym miejscem odpustowym. Świątynia w Borku Starym została założona w 1667 r. z fundacji Macieja Niwickiego, proboszcza tyczyńskiego. Sanktuarium tworzy kościół p.w. NMP i św. Jacka, budynek klasztorny oraz dwie osobne kaplice. Kościół jest barokową budowlą z przełomu XVII i XVIII w. W ołtarzu głównym znajduje się cudowny obraz Matki Bożej.

Legenda głosi, że obraz do kościoła w Borku Starym został przywieziony w XIII w. przez nieznanego ofiarodawcę - prawdopodobnie ze Wschodu i umieszczony w drewnianej kapliczce na wzniesieniu. Podobno miała się przed nim modlić królowa Jadwiga prowadząca przez te strony wyprawę na Ruś Czerwoną.

W kościele na uwagę zasługują bogato zdobione figury świętych dominikańskich, ambona z XVIII w. oraz obrazy i ołtarze w nawach bocznych. Obok kościoła znajduje się cudowne źródełko, gdzie według legendy miała pojawić się Matka Boża. Opodal jest kapliczka - grota, zbudowana w latach 1896 -1897, z przywiezioną z Lourdes figurą Matki Bożej. Budynek klasztorny został wzniesiony na miejscu drewnianego w latach 1712 - 1738. Przy wejściu na teren klasztoru przyciąga uwagę dzwonnica wzniesiona w latach 1987 - 1989. Na szczycie wzniesienia zwanego Jasną Górą (ok. 320 m n.p.m.) znajduje się kaplica Matki Bolesnej, zbudowana w 1897 r. Roztacza się stąd piękna panorama na dolinę Strugu i okoliczne wzniesienia. Możemy udać się także do kaplicy św. Anny, zbudowanej w 1779 r.

Ostatnim miejscem tej wędrówki jest miasto Tyczyn. Co roku miasto to gości u siebie uczestników Wojewódzkiego Przeglądu Wiejskich Zespołów Śpiewaczych.

W drodze do Tyczyna mijamy kampus Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie - Centrum Turystyki i Rekreacji w Kielnarowej-Królce z największą na Podkarpaciu halą sportową.

Tyczyn znany jest przede wszystkim z pałacu Wodzickich, wzniesionego w latach 1862 - 1869 przez hr. Ludwika Wodzickiego. Jest to budowla w stylu eklektycznym. Obecnie jest siedzibą Zespołu Szkół. Budynek zachował swój bogaty wystrój architektoniczny, m.in. portyk na frontowej ścianie oraz wieże z loggią na ścianie południowej. Pałac otacza park krajobrazowy (11,8 ha) urządzony w XIX w, z zachowanym, bogatym drzewostanem. Nie brak w nim rzadkich okazów, takich jak: tulipanowiec amerykański, miłorząb dwuklapowy, katalpa bigoniowata, purpurowa odmiana buka czy stożkowa dębu. Dawna gorzelnia wchodząca w skład zespołu pałacowego należy obecnie do Wyższej Szkoły Społeczno - Gospodarczej w Tyczynie.

Zachęcamy do zapoznania się ze staromiejskim układem urbanistycznym, którego początki sięgają XIV w. W 1970 r. został on wpisany do rejestru zabytków. Wśród miejskiej zabudowy wyróżnia się secesyjna kamienica z XVIII w., z tablicą pamiątkową poświęconą Jerzemu z Tyczyna (Rynek 24) oraz dom mieszkalny z 1912 r. (Rynek 23) z zachowaną unikatową kuczką żydowską na strychu. Godna uwagi jest także mieszcząca się na ulicy Tycznera dawna rezydencja biskupa Wacława Betańskiego, wzniesiona w II poł. XVIII w., utrzymana w stylu dworków szlacheckich. Obecnie jest własnością prywatną. Do budowli zabytkowych Tyczyna należy także pochodzący z połowy XV w. kościół parafialny Świętej Trójcy i św. Katarzyny. Po zniszczeniu przez pożar w 1627 r. został odbudowany w latach 1631 - 1638 przez Rafała Mikołaja Kostkę. Gruntownej przebudowie został poddany za czasów Jana Klemensa Branickiego. Można pokusić się także o obejrzenie neogotyckiej kaplicy grobowej Wodzickich na cmentarzu parafialnym.

Na cmentarzu żydowskim w Tyczynie zachowała się macewa na mogile znanego z wielkiej mądrości - rabina Salomona Weichselbauma, zm. w 1927 r. Istnieją przypuszczenia, że na tutejszym kirkucie pochowany jest ojciec cadyka Elimelecha, sławnego założyciela i twórcy podstaw teologicznych jednego z nurtów hasydyzmu.